از احساسات مختلفی که تجربه کردم بگویم؟ از خشم و غبطه‌خوردن به هم‌سن‌وسالانِ فرزندم؛ از ناباوری و حیرت؛ از حس تلخ استیصال؛ از پشیمانی از کارهای ناکرده در حق او؛ از خودسرزنشی، از شرم، و در نهایت پذیرش — اما نه به‌صورت خطی و با سیر مستقیم؛ موجی سینوسی است، با رفت‌وبرگشت و تسلط نسبی بر وضعیت.
از جای خالی که هیچ‌وقت و به هیچ شکلی پرشدنی نیست.

سوگِ فرزند از سوگ‌های دیگر دردناک‌تر و متفاوت‌تر است و اگر مراقب نباشی، از خودسرزنشی‌های ویرانگر لبریز می‌شوی. رنجی که ماحصل ترکیبِ اَوردهٔ ژنتیکی، محیط خانوادگیِ نامناسب، جامعه و محیط آموزشیِ سرکوبگر و سیستم درمانیِ ناکارآمد است — و بسیار چندوجهی‌تر و پیچیده‌تر از این است که در یکی‌دو علتِ ساده خلاصه شود.
از آمار روزافزون و وحشتناکِ تصاعدیِ خودکشی، به‌ویژه در سال‌های اخیر با دلایل متعدد؛ مسلماً هرچقدر جامعه بسته‌تر و سرکوبگرتر باشد و وضعیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی فشار بیشتری به مردم وارد می‌کند، به‌خاطر فشارهای چندجانبه و ناامیدی‌های سیستماتیک، شاهد رشد بیشتر خودکشی هستیم و خواهیم بود — و در نسل جوان و مولد بیشتر!

یکی از باورهای بسیار غلط، غیرعلمی و حتی ویرانگر این است که با فردِ مشکوک به خودکشی حرف نزنیم و گفتگو نکنیم و در این زمینه برنامه و میزگرد و… نداشته باشیم. برخلاف باور عوام، صحبت‌کردن و واکاویِ احساس و افکارِ فرد در کاهش میل به خودکشی و پیشگیری از این آسیبِ جبران‌ناپذیر، قطعاً نقش بسزایی دارد.

البته از مردم عادی که آگاهی و دانشی در این زمینه ندارند، انتظار خاصی نیست؛ اما از سیستم آموزش‌وپرورش — که هم از آسیب‌هایی که خواسته یا ناخواسته به کودک و نوجوان وارد می‌کند، و هم… — انتظار می‌رود اقدام کند. وقتی از جمعیتی که در زمینهٔ پیشگیری فعالیت دارد و اشاره به ورودشان به آموزش‌وپرورش کردم، گفتند: «به ما اجازهٔ ورود و صحبت داده نشد.» اخیراً هم به‌نظر می‌رسد برای معلمانِ جدیدالورود، در میان دوره‌های آموزشیِ مختلف، بخشی به این موضوع اختصاص یافته است.
و من دارم فکر می‌کنم هر کسی در هر قالبی و با هر تعداد مخاطب، کاری که از دستش برمی‌آید انجام دهد، دست‌مریزاد دارد؛ موضوع مرگ و زندگیِ آدم‌هاست!

کتاب پیشنهادی: «در اوج تاریکی»، اثر روری اوکانر، ترجمهٔ مصلح میرزایی و دو نفر دیگر که الان اسم‌شان یادم نمی‌آید. به نظرم هر کسی این دغدغه را دارد بهتر است آن را بخواند. همچنین معرفی سایت «طعم گیلاس»، سایت مدیریت و مداخله در بحران.